Przystanek Terapia

18-07-2026

Pierwsze objawy depresji pojawiają się najczęściej kilka tygodni lub miesięcy przed faktycznym epizodem chorobowym.

Badania kliniczne opublikowane m.in. w PubMed wskazują, że wczesne objawy różnią się od zwykłego smutku czy przygnębienia, które pojawiają w wielu życiowych sytuacjach.

Polegają one najczęściej na obecności lęku, napięcia, drażliwości lub dolegliwości somatycznych, które wcześniej nie doskwierały.

Wczene objawy depresji można podzielić co do obszarów funkcjonowania, w których występują:

Emocjonalne i behawioralne: drażliwośc, gwałtowne reakcje, złość, irytacja wywołana błahostkami, lęk, ciągłe uczucie niepokoju, spadek energii
Somatyczne i fizjologiczne: zaburzenia rytmu dobowego - najczęściej wczesne wybudzanie się nad ranem i niemożność ponownego zaśnięcia, bóle głowy, mięśni, pleców lub brzucha, które nie ustępują po zaplikowaniu środków przeciwbólowych, które wcześniej były dla nas skuteczne, nagła utrata chęci do jedzenia lub przeciwnie – częste podjadanie produktów bogatych w węglowodany.
Dysfunkcje poznawcze: problemy z koncentracją, trudności ze skupieniem uwagi na czytanym tekście, oglądaniu filmu czy pracy zawodowej. Odkładanie obowiązków na później i brak decyzyjności przy prostych wyborach codziennych, zapominanie o bieżących obowiązkach, terminach czy uciekanie słów. Występują one w aż w 85–94% czasu trwania epizodu.

Początek depresji to również początek tzw. anhedonii czyli stopniowe, ledwo zauważalne tracenie satysfakcji z zainteresowań lub kontaktu z ludźmi.

Wspomniane objawy (w tym co najmniej jeden kluczowy: obniżony nastrój lub anhedonia) muszą utrzymywać się nieprzerwanie przez minimum 2 tygodnie i wyraźnie zaburzać dotychczasowe funkcjonowanie, aby lekarz psychiatra mógł zdiagnozować epizod depresyjny.

Depresja to zaburzenie, które oprócz potencjalnego leczenia farmakologicznego, najlepiej przepracować z psychoterapeutą, który pomoże dojść do źródła problemu, zrozumieć je i nauczyć sobie z nim radzić.

Źródła:

Autor: Zuzanna Siwek

24-07-2026

Depresja u mężczyzn i kobiet

Źródła naukowe jednoznacznie potwierdzają istnienie różnic międzypłciowych w przebiegu depresji zarówno w fazie początkowej i we właściwej fazie tej choroby.

U kobiet przejawia się ona klasycznym obniżeniem nastroju, płaczliwością, wycofaniem i poczuciem winy. Często współwystępuje też wzmożony apetyt, co prowadzi do przyrostu masy ciała.

Mężczyźni zmagający się z depresje często ją maskują, co może być przyczyną błędnej interpretacji tego stanu przez bliskich. Publikacje naukowe wskazują, że u mężczyzn objawami depresji są napady gniewu, drażliwośc, agresja oraz impulsywność. Zamiast zamknięcia się i wycofania, częściej występują zachowania ryzykowne lub pracoholizm.

Występują też różnice somatyczne. Kobiety popadają w hipersomnię czyli nadmierną senność, natomiast mężczyźni trafiają na drugi skraj i cierpią z powody bezsenności. Panom dokuczają też bóle głowy lub ciągłe zmęczenie, które wcześniej nie występowały.

Kobiety cierpią na depresję dwukrotnie częściej niż mężczyźni.

Źródła:

Autor: Zuzanna Siwek

27-07-2026

Kiedy lęk wymaga psychoterapii?

Lęk jest odczuciem naturalnym i koniecznym dla przeżycia w niektórych krytycznych sytuacjach życiowych. Niestety zdarza się, że lęk rozlewa się na większą część sfery naszego życia.

Przestaje on wtedy pełnić funkcję adaptacyjną i wywołuje silne cierpienie psychiczne, co w istotny sposób utrudnia codzienne funkcjonowanie w sytuacjach społecznych, zawodowych lub osobistych.

Publikacje naukowe opisują kilka kryteriów mówiących o konieczności podjęcia psychoterapii.

Kryteria czasowe w zależności od rodzaju lęku:

nadmierne zamartwianie się i niepokój (tzw. lęk uogólniony) utrzymują się przez minimum 6 miesięcy i przez więcej niż połowę dni miesiąca,
występują powtarzające się i niespodziewane ataki paniki (tzw. lęk napadowy), po których przez minimum miesiąc występuje lęk przed kolejnym atakiem,
pomimo prób, osoba traci możliwość kontrolowania emocji lub opanowania niepokoju.

Kryteria behawioralne:

rezygnacja z aktywności życiowych np. unikanie otwartych przestrzeni lub zatłoczonych miejsc, rezygnacja z rozmów z ludźmi lub konkretnych bodźców,
stosowanie zachowań zabezpieczających takich jak wychodzenie z domu tylko w towarzystwie bliskiej osoby lub ciągłe sprawdzanie parametrów życiowych. Czynności te w dłuższej perspektywie mają skutek odwrotny do zamierzonego i jedynie utrwalają lęk.

Kryteria psychometryczne i somatyczne:

testy psychometryczne (STAI, HAMA, GAD-7) wykazują wysokie lub bardzo wysokie nasilenie lęku utrudniające codzienne funkcjonowanie,
występowanie przewlekłego napięcia mięśniowego, zaburzeń żołądkowo-jelitowych lub duszności, przy wykluczeniu przyczyn chorobowych przez lekarza.

Badania nad zaburzeniami lękowymi wskazują, że psychoterapia poznawczo - behawioralna (CBT) jest szczególnie skuteczna, gdy pojawiają się zachowania unikające.

Ogólnie w przypadku lęku łagodnego do umiarkowanego, psychoterapia jest rekomendowana jako leczenie pierwszego rzutu, bez konieczności włączania leków. Dla lęku ciężkiego psychoterapia jest zalecana równolegle z farmakoterią. Badania wykazują, że same leki jedynie tłumią objawy, natomiast psychoterapia pozwala na trwałą zmianę zachowań lub nawyków i zapobiega nawrotom choroby po odstawieniu farmakoterapii.

Źródła:

Autor: Zuzanna Siwek

28-07-2026

Kiedy warto skorzyystać z psychoterapii poznawczo-behawioralnej?

Publikacje naukowe, w tym na metaanalizy i przeglądy systematyczne badań klinicznych stwiedzają że, terapia poznawczo-behawioralna (CBT) stanowi złoty standard i jest uznawana za formę leczenia pierwszego wyboru w wielu przypadkach.

Najprościej można podzielić je na:

Zaburzenia lękowe(najwyższa udowodniona skuteczność działania CBT) takie jak:
- fobie specyficzne (np. agorafobia, klaustrofobia) i społeczne,
- lęk uogólniony (GAD) (np. ciągłe zamartwianie się),
- lęk napadowy (np. ataki paniki).
Zaburzenia afektywne takie jak depresja
Zespół stresu pourazowego (PTSD) oraz zaburzenia obsesyjno-kompulsywne (OCD)
- traumatyczne doświadczenia są skutecznie redukowane za pomocą traumocentrycznej CBT,
- metody stosowane w terapii poznawczo-behawioralnej oparte na ekspozycji i powstrzymaniu reakcji są najskuteczniejszą niefarmakologiczną metodą leczenia zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych.
Zaburzenia odżywiania
- bulimia,
- napady objadania się.
Problemy somatyczne
- bezsenność przewlekła,
- ból przewlekły np. przy migrenach,
- przewlekłe zmęczenie.

Źródła:

Autor: Zuzanna Siwek

01-08-2026

Czym jest wypalenie zawodowe?

Wypalenie zawodowe w publikacjach naukowych zdefiniowane jest jako syndrom wynikający z przewlekłego stresu w miejscu pracy, z którym osoba nim dotknieta nie jest w stanie sobie samodzielnie poradzić. Według klasyfikacji medycznej Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) ujętą w ICD-11 - wypalenie nie jest klasyfikowane jako choroba, lecz jako syndrom lub zjawisko zawodowe.

Warto zauważyć, że może ono przybierać wiele różnych form. Najczęsciej spotykanym podziałem tych formm, jest ten wg Christiny Maslach z Uniwersytetu Berkeley:

wyczerpanie emocjonalne - stały spadek energii, poczucie pustki i nadmierne obciążenie obowiązkami,
cynizm zawodowy - dystansowanie się od pracy, obojętność lub cyniczne podejście do współpracowników i/lub klientów,
obniżone poczucie dokonań osobistych - przeświadczenie o braku własnej efektywności, kompetencji i marnowaniu własnego potencjału.

Istnieje również narzędzie nazwie Burnout Assessment Tool (BAT). Model ten określa wypalenie zawodowe jako stan utraty zdolności do właściwego regulowania własnych procesów poznawczych i emocjonalnych w środowisku pracy.

Przyczyna wypalenia rzadko leży jedynie po stronie pracownika. Często wynika ono z niedopasowania pomiędzy pracownikiem a organizacją w conajmniej jednym z poniższych obszarów:

przeciążenie pracą lub brak czasu na regenerację,
brak kontroli nad swoimi zadaniami, mikrozarządzanie ze strony przełożonego - brak autonomii,
niedostateczna gratyfikacja finansowa, jak i brak uznania,
konflikty w zespole,
niesprawiedliwość, faworyzowanie, nierówne traktowanie podwładnych przez przełożonych,
konflikt własnych wartości z tymi wyznawanymi przez firmę.

Psychoterapia poznawczo-behawioralna (CBT) jest jedną z najskuteczniejszych i najlepiej przebadanych metod radzenia sobie z wypaleniem zawodowym. Psychoterapia oparta na CBT często przynosi silny i statystycznie istotny efekt redukcji wyczerpania emocjonalnego.

Źródła:

Autor: Zuzanna Siwek

03-08-2026

Kiedy skorzystać z psychoterapii przy konflikcie z partnerem?

Badania nad relacjami pokazują, że rozpadu związku nie następuje tylko w skutek występowania kłótni. Różnice zdań są naturalne i często tak właśnie się objawiają.

Problemy najczęściej zaczynają się, gdy:

komunikacja pomiędzy partnerami zaczyna być destruktywna, konflikt wpada w sztywny cykl "krytyka–wycofanie""
występuje stała defensywność, pogarda lub odcinanie się od rozmowy,
konflikt dotyczy utraty bezpieczeństwa w związku,
gdy konfliktowi towarzyszy spadek satysfakcji seksualnej i bliskości, zarówno fizycznej i emocjonalnej,
dochodzi do zdrady,
konflikt odbija się na dzieciach.

Dane empiryczne dowodzą, że czas zgłoszenia się po pomoc ma ogromne znaczenie.

Pary, które zgłaszają się na terapię we wczesnej fazie napięć - przed eskalacją, notują znacznie wyższy wskaźnik poprawy stanu relacji.

Zwlekanie z terapią miesiącami czy latami prowadzi do zakorzenienia żalu, co drastycznie zmniejsza szanse na zmianę nagatywnych schematów zachowania i utrudnia proces pojednania.

Zdarzają się sytuacje, że partner odmawia podjęcia terapii par. Jednak wtedy warto skorzystać z psychoterapii indywidualnej.

Publikacje naukowe z zakresu psychologii systemowej i terapii indywidualnej (np. w nurcie poznawczo-behawioralnym) potwierdzają korzyści płynące z takiego rozwiązania.

Wynika to z faktu iż zmiana zachowania, reakcji lub granic u jednej osoby, niemal zawsze wymusza zmianę w całej relacji.

Źródła:

Autor: Zuzanna Siwek

06-08-2026

Partner nie chce podjąc psychoterapii par. Czy warto iść na terapię indywidualną?

Terapia indywidualna najczęściej pomaga w kryzysie w związku poprzez np. redukcję indywidualnego stresu, napięcia, lęku, lub np. leczenie depresji. Istotnym elementem jest też zmiana własnych wzorców przywiązania, zachowań i głeboko zakorzenionych reakcji. Pośrednio przekłada się to na poprawę funkcjonowania relacji.

Według publikacji naukowych, choć w przypadku kryzysu w relacji z partnerem docelowym rozwiązaniem jest terapia par, to terapia indywidualna wykazuje realny, pozytywny wpływ na dynamikę w relacji partnerskiej.

Jak i dlaczego to działa?

przepracowanie indywidualnych zaburzeń - publikacje i badania naukowe nad współwystępowaniem zaburzeń wskazują istnienie silnego związku między dobrostanem psychicznym jednego z partnerów, a satysfakcją ze związku. Leczenie depresji lub stanów lękowych w ramach terapii indywidualnej może obniżyć poziom stresu i napięcia relacyjnego, co przekłada się na zmniejszenie obciążenia emocjonalnego drugiego partnera, a to ostatecznie może pomóc wygasić chroniczne konflikty,
zmiana własnego postrzegania - nader często zdarza się, że osoby w kryzysie zniekształcają obraz i zachowania swojego partnera. Ogromą rolę w tym procesie mają własne mechanizmy obronne. Terapia indywidualna pozwala na rozpoznanie własnych schematów, które zmieniają percepcję partnera, oraz zrozumienie swojej roli w eskalacji konfliktów, zamiast jednostronnego obwiniania partnera,
zmiana stylu przywiązania - przyczyna kryzysów i starć w związkach często leży w konfrontacji dwóch stylów przywiązania: lękowego i unikającego. Psychoterapia indywidualna pomaga pacjentowi uświadomić sobie własne deficyty i problematyczne schematy nabyte w dzieciństwie i zrozumieć jak rzutują one na związek z partnerem.

Terapia indywidualna w świetle kryzysu w związku, musi być prowadzona niezwykle ostrożnie. Jeśli terapeuta bezkrytycznie przyjmie narrację pacjenta, bez wglądu w racje drugiej strony, może nieświadomie wzmocnić poczucie krzywdy pacjenta i pogłębić kryzys w relacji.

Z tego powodu, w przypadku głębokiego kryzysu relacyjnego, terapia indywidualna powinna być prowadzona jako uzupełnienie terapii par.

Źródła:

Autor: Zuzanna Siwek

15-08-2026

Na czym polega psychoterapia poznawczo - behawioralna?

Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) jest strukturyzowanym, zorientowanym na cel i ograniczonym w czasie procesem. Opiera się on na założeniu, że nasze myśli, emocje i zachowania wzajemnie na siebie wpływają.

Zgodnie z modelami opisanymi w bazach takich jak PubMed lub NCBI, pełny proces terapeutyczny dzieli się na sześć głównych etapów.

Ocena początkowa i wstępna diagnoza - w tym czasie terapeuta zbiera wywiad, identyfikuje główne objawy i trudności pacjenta przy użyciu np. kwestionariuszy. Następnie określane są problemy i tworzona jest lista bieżących wyzwań życiowych i emocjonalnych,
Edukacja i konceptualizacja - następny krok to psychoedukacja. Pacjent dowiaduje się, jak myśli automatycznie generują emocje i reakcje fizjologiczne, a potem terapeuta wraz z pacjentem tworzą indywidualny schemat, który wyjaśnia mechanizmy podtrzymujące dany problem w teraźniejszości (konceptualizacja),
Wyznaczanie celów i planowanie - cele muszą być konkretne, mierzalne i możliwe do realizacji np. samodzielna wyprawa autobusem do sklepu. W tej fazie można również ustalić szacunkową liczbę spotkań,
Nabywanie i utrwalanie umiejętności - to główna faza terapii, w której wdraża się interwencje podzielone na dwa główne nurty: techniki poznawcze tj. identyfikowanie zniekształceń poznawczych i techniki behawioralne np. eksperymenty behawioralne czyli testowanie czarnych scenariuszy w praktyce,
Generalizacja i samodzielność - nowe sposoby działania trzeba ćwiczyć poza gabinetem, stąd dalsza część to praca domowa. Pacjent samodzielnie sprawdza i wdraża nowe nawyki między sesjami w realnym życiu,
Zakończenie i zapobieganie nawrotom - na koniec warto ocenić stopień realizacji wyznaczonych celów i stworzyć plan awaryjny, czyli strategię radzenia sobie w przypadku ponownego pogorszenia nastroju lub powrotu objawów lękowych.

Źródła:

Autor: Zuzanna Siwek